In het kort: Samengesteld rendement, in de volksmond rente op rente genoemd, betekent rendement behalen op eerder behaald rendement. Bij beleggen in aandelen en ETF’s zorgen eerdere koerswinsten en herbelegde dividenden voor extra aangroei in volgende periodes, waardoor vermogen over de tijd steeds sneller groeit.
Hoe rente op rente werkt bij beleggen
In het dagelijks taalgebruik spreken mensen vaak over rente op rente bij een spaarrekening. Bij beleggen in ETF’s en aandelen gaat het echter niet om een vaste spaarrente van de bank, maar om beleggingsrendement: veranderende beurskoersen en herbelegd dividend. Reële beursrendementen gaan op en neer en kunnen in een bepaald jaar negatief uitvallen.
Wanneer de markt stijgt en ontvangen dividenden direct worden herbelegd, wordt de vermogensbasis waarover toekomstig rendement wordt berekend ieder jaar groter. Samengesteld rendement betekent simpelweg dat je eerdere opbrengsten continu voor je aan het werk blijven, samen met je nieuwe inleg.
Maandelijkse compounding in de calculator
De Stazora-calculator berekent de vermogensgroei per maand. De formule vertrekt vanuit een bruto jaarrendement vóór kosten en rekent dit om naar een maandelijks percentage. Bij onze standaardinstelling van 6% bruto jaarrendement en een TER van 0,14% (het kostenniveau van VWCE) is het netto maandrendement: (6% − 0,14%) ÷ 12 = 0,48833% per maand. Zonder fondskosten bedraagt het bruto maandrendement exact 0,5%.
Elke maand groeit het aanwezige saldo met 1 plus het maandrendement, waarna de nieuwe inleg aan het einde van de maand wordt toegevoegd. In de financiële wiskunde wordt deze periodieke opbouw berekend met de annuïteitenformule:
FV = PMT × ((1 + i)^n − 1) ÷ i
Het gehanteerde jaarrendement van 6% is een illustratieve aanname om mee te rekenen, geen voorspelling of belofte van toekomstige prestaties.
Een rekenvoorbeeld: €100 per maand over 40 jaar
Hier zie je wat de berekening toont voor een periodieke inleg van €100 aan het einde van iedere maand, beginnend bij €0, bij 6% bruto jaarrendement vóór kosten en 0,14% lopende fondskosten. In dit rekenvoorbeeld zijn belastingen, brokerkosten en inflatie buiten beschouwing gelaten.
| Looptijd | Totaal ingelegd | Zonder kosten | Na 0,14% kosten | Kosten in totaal |
|---|---|---|---|---|
| 10 jaar | €12.000 | €16.388 | €16.264 | €124 |
| 20 jaar | €24.000 | €46.204 | €45.445 | €759 |
| 30 jaar | €36.000 | €100.452 | €97.803 | €2.649 |
| 40 jaar | €48.000 | €199.149 | €191.745 | €7.405 |
Beleggen brengt risico’s op kapitaalverlies met zich mee. De berekeningen van deze calculator zijn uitsluitend indicatief en vormen geen financieel of beleggingsadvies in de zin van de Wet op het financieel toezicht. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
Waarom de beginjaren langzaam lijken
In jaar 1 bedraagt je totale inleg €1.200 en is het netto rendement ongeveer €33. Deze eerste winst voelt bescheiden, omdat vrijwel het gehele vermogen nog uit je eigen spaargeld bestaat. Naarmate je beleggingshorizon langer wordt, begint de rente-op-rentecurve opvallend steil omhoog te buigen.
Een verdubbeling van de looptijd van 20 naar 40 jaar verdubbelt je totale inleg van €24.000 naar €48.000. Het netto eindsaldo groeit echter niet met het dubbele, maar wordt ongeveer 4,2 keer zo groot: van €45.445 naar €191.745. Op dat moment bestaat circa driekwart van je totale vermogen uit opgebouwd beleggingsrendement.
Kosten groeien ook mee: kosten-erosie
Net zoals rendement meegroeit, groeit het verlies door ingehouden fondskosten over de jaren cumulatief mee. Dat noemen we kosten-erosie. Over een horizon van 40 jaar slokt een ogenschijnlijk kleine TER van 0,14% in totaal €7.405 van je vermogen op. Dat is 4,9% van de totale bruto beleggingswinst (€151.149, berekend als €199.149 bruto minus €48.000 inleg). Het verschil tussen bruto en netto rendement is wat je overhoudt.
Dit is algemene uitleg, geen belasting- of beleggingsadvies. Voor je eigen situatie kun je terecht bij een gekwalificeerde belastingadviseur, een financieel adviseur met een AFM-vergunning of de Belastingdienst.
Veelgestelde vragen
Wat is de formule voor samengesteld rendement?
Bij periodiek maandelijks beleggen luidt de annuïteitenformule: FV = PMT × ((1 + i)^n − 1) ÷ i, waarbij PMT de maandelijkse inleg is, i het netto maandrendement en n het totale aantal maanden.
Waarom duurt het effect in het begin zo lang?
In de beginfase bestaat je vermogen bijna volledig uit je eigen maandelijkse inleg. Pas wanneer het opgebouwde rendement zelf aanzienlijke bedragen aan nieuw rendement genereert, versnelt de groei merkbaar.
Hoe bereken je rente op rente in Excel?
In Excel of Google Spreadsheets gebruik je de functie TOEK.WAARDE (of FV): =FV(rente, termijnen, -inleg, -huidig, 0), waarbij je het maandrendement en het aantal maanden invoert met betalingstype 0 (einde van de maand).
Werkt samengesteld rendement ook bij ETF’s en aandelen?
Ja. Door koersstijgingen en het herbeleggen van dividenden groeit het vermogen samengesteld door, al schommelen beurskoersen en staat beleggingsrendement vooraf nooit vast zoals bij een spaarrekening.
Gerelateerde pagina’s en begrippen
- Rente op rente berekenen: interactieve calculator voor startbedrag en maandelijkse inleg
- Rente op rente: hoe een vast maandbedrag groeit: uitgebreide uitleg met rekenvoorbeelden
- Hoe de ETF-calculator werkt: wiskundige formules en aannames
- ETF-calculator: bereken de impact van fondskosten op je eindsaldo
- Begrippenlijst: Samengesteld rendement: definitie in de Stazora begrippenlijst
- Begrippenlijst: Periodiek inleggen: maandelijks inleggen over de tijd
- Begrippenlijst: Kosten-erosie: hoe doorlopende kosten je vermogen uithollen
Open deze berekening direct in de calculator en pas de looptijd, inleg of het rendement naar wens aan.
Bronnen
- Stazora rekenmotor van de ETF-calculator, gecontroleerd aan de hand van standaard annuïteitenformules (zie zo rekent de calculator).
- Financiële wiskunde: theorie van de toekomstige waarde van gewone annuïteiten met maandelijkse samengestelde rente.
- Richtsnoeren van toezichthouders AFM en ESMA inzake realistische aannames bij financiële consumentenberekeningen.