Kort gezegd: een aandeel is een klein stukje eigendom van één bedrijf. De koers kan stijgen of dalen en sommige aandelen keren dividend uit, maar geen van beide is beloofd. Gaat het bedrijf failliet, dan komen aandeelhouders als laatste aan de beurt en kunnen de aandelen waardeloos worden. Een aandeel kopen betekent het risico van één bedrijf nemen.
Veel beginners willen eerst weten wat een aandeel eigenlijk is, voordat ze vragen welke ze moeten kopen. Deze pagina beantwoordt dat stap voor stap, met een verzonnen bedrijf zodat de getallen makkelijk te volgen zijn. We leggen uit; we adviseren niet.
Wat is een aandeel?
Een aandeel is een klein stukje eigendom van een bedrijf. Bedrijven geven aandelen uit om geld op te halen, bijvoorbeeld om te groeien. Wie er een koopt, wordt mede-eigenaar: aandeelhouder. Aandelen worden via een broker gekocht en verkocht op de beurs, en de prijs, de koers, verandert de hele dag doordat kopers en verkopers het steeds opnieuw eens worden over wat het bedrijf waard is.
Je kunt op twee manieren aan een aandeel verdienen. De koers kan stijgen nadat je hebt gekocht, zodat jouw stukje meer waard wordt; hij kan ook dalen. En sommige bedrijven keren een deel van hun winst uit als dividend; niet elk bedrijf doet dat, en een bedrijf kan ermee stoppen. In het uiterste geval gaat een bedrijf failliet, wordt het aandeel waardeloos en ben je kwijt wat je erin had gestoken.
Wat bezit je als je een aandeel koopt?
Je bezit een deel van het bedrijf, in verhouding tot het aantal aandelen dat je hebt ten opzichte van alle aandelen die er zijn. Met 50 van de 10 miljoen aandelen van een bedrijf ben je een heel klein mede-eigenaar: 0,0005% ervan. Bij gewone aandelen horen meestal drie dingen: een aanspraak op een deel van de winst als het bedrijf besluit dividend uit te keren, een stem op de aandeelhoudersvergadering (hoeveel die stem telt, hangt van het bedrijf en de soort aandeel af) en een aanspraak op wat overblijft als het bedrijf wordt opgeheven. De gebouwen en producten zijn niet van jou. Jij bezit aandelen, en het bedrijf bezit die gebouwen en producten.
Hoe komt de koers van een aandeel tot stand?
Door kopers en verkopers op een beurs. Kopers noemen de hoogste prijs die ze willen betalen (de biedprijs), verkopers de laagste die ze accepteren (de laatprijs), en er wordt gehandeld waar die twee elkaar raken. Het verschil ertussen is de spread. Nieuws, winstcijfers, de rente en verwachtingen verschuiven dat punt, dus de koers verandert de hele dag en kan door één bericht flink bewegen.
De koers vertelt wat één aandeel kost, niet hoe groot het bedrijf is. Daarvoor is er de waarde van het hele bedrijf, de marktkapitalisatie: de koers maal het aantal aandelen. Een voorbeeld met een verzonnen Bedrijf Y: 10 miljoen aandelen van €20 geven een beurswaarde van €200 miljoen.
Hoe betalen aandelen uit?
Op twee manieren, en geen van beide is beloofd. De eerste is een stijgende koers: je kunt verkopen voor meer dan je betaalde. De tweede is dividend, een uitkering uit de winst van het bedrijf. Bij Bedrijf Y zou een dividend van €0,40 per aandeel op jouw 50 aandelen €20 zijn (50 × €0,40). Het bedrijf besluit elke keer of het uitkeert en hoeveel, en kan het verlagen of stoppen. Sommige bedrijven houden de winst in het bedrijf om te groeien en keren niets uit. Een hoog dividend wil ook niet zeggen dat het bedrijf beter is; na de uitkering daalt de koers meestal met ongeveer hetzelfde bedrag.
Waarom geven bedrijven aandelen uit?
Een bedrijf heeft geld nodig om te groeien: voor een fabriek, nieuwe mensen of een nieuw product. Het kan lenen, of het kan stukjes van zichzelf verkopen. Met aandelen komt er geld binnen dat nooit terugbetaald hoeft te worden, en de kopers worden daarvoor mede-eigenaar. De eerste verkoop van aandelen aan het publiek heet een beursgang (IPO). Daarna worden de aandelen tussen beleggers op de beurs verhandeld, en het bedrijf krijgt het geld van die handel niet.
Wat laat een koers stijgen of dalen?
Op de lange termijn volgt een koers wat beleggers verwachten dat het bedrijf gaat verdienen. Op de korte termijn beweegt hij ook mee met nieuws, rente, de stemming op de markt en gewoon koop- en verkoopdruk, dus de koers kan schommelen zonder dat er in het bedrijf iets verandert. Daarom kan een aandeel dalen direct na goed nieuws (als het nieuws nog beter verwacht werd) en daarom kan niemand de koers betrouwbaar voorspellen.
Wat gebeurt er als het bedrijf failliet gaat?
Gaat een bedrijf failliet, dan wordt met wat het bezit betaald wat het verschuldigd is. Geldschieters, werknemers en leveranciers komen eerst aan de beurt en aandeelhouders als laatste, dus aandeelhouders krijgen vaak weinig of niets. De aandelen zijn dan bijna niets meer waard en het geld dat je erin stak, ben je kwijt. Dat is het risico van één bedrijf, hieronder beschreven. Aandelen van een bedrijf dat niet failliet gaat, kunnen ook flink dalen, maar niet tot nul.
Wat is een aandelensplitsing, en word je er rijker van?
Bij een aandelensplitsing wordt elk aandeel in meer aandelen verdeeld, zodat de prijs per aandeel lager wordt. Bij een splitsing van Bedrijf Y in 2 voor 1 worden 50 aandelen van €20 (€1.000) 100 aandelen van €10 (nog steeds €1.000). Je bezit hetzelfde deel van hetzelfde bedrijf, dus je bent niet rijker. Alleen het getal op het prijskaartje is veranderd. Omgekeerd kan het ook, bij een samenvoeging van aandelen.
Hoe koop je een aandeel?
Je hebt een rekening nodig bij een broker, een bedrijf dat je order op de beurs plaatst. Je kiest het aandeel en een bedrag en geeft een order, tegen de marktprijs of tegen een limietprijs die je zelf bepaalt. Een transactie wordt normaal binnen een paar werkdagen afgewikkeld, dus dan wisselen geld en aandelen van eigenaar. Elke order kost geld, en bij aandelen buiten de eurozone komen er wisselkoerskosten bij; in euro’s uitgewerkt op Wat kost aandelen kopen? Op welke beurs een aandeel genoteerd staat en in welke valuta het handelt, zie je in het orderscherm van de broker.
Kun je meer verliezen dan je inlegt?
Als je alleen aandelen koopt, kun je hooguit verliezen wat je ervoor betaalde. Meer verliezen kan alleen als je leent om te beleggen of producten als opties of short-posities handelt. Die vallen buiten deze uitleg en toezichthouders waarschuwen dat ze grotere risico’s hebben.
Veelgestelde vragen
Is een aandeel hetzelfde als een share?
In het Engels zijn “stock” en “share” in het dagelijks gebruik hetzelfde: een stukje eigendom van een bedrijf. In het Nederlands zeggen we gewoon aandeel.
Is een goedkoop aandeel een goedkoop bedrijf?
Nee. Een lage koers betekent alleen dat elk aandeel een klein stukje is. Een bedrijf met een aandeel van €5 en een bedrijf met een aandeel van €100 kunnen even groot zijn, want het gaat om de koers maal het aantal aandelen.
Kan een aandeel naar nul gaan?
Ja. Als een bedrijf failliet gaat, kunnen de aandelen waardeloos worden. Bij brede indexfondsen gebeurt dat niet op dezelfde manier, omdat ze veel bedrijven bevatten, maar ook een fonds kan met de markt in waarde dalen.
Keren alle aandelen dividend uit?
Nee. Sommige bedrijven keren regelmatig uit, sommige onregelmatig en sommige nooit. Dividend is nooit beloofd en kan worden verlaagd.